Âlimler, abdest alırken misvak kullanmanın müstehap olduğu konusunda ittifak etmişlerdir. Bunun delili, Resûlullah s.a.v’in şu hadisidir:
“Ümmetime meşakkat vereceğimden korkmasaydım, her abdestte misvak kullanmalarını emrederdim.”
Bu hadis Buhârî’de muallak olarak rivayet edilmiş, İbn Huzeyme Sahîh’inde (140) rivayet etmiş; Albânî r.hİrvâü’l-Galîl’de (1/109) sahih olduğunu belirtmiştir.
Ahmed b. Hanbel’in rivayetinde ise hadis şu lafızla gelmiştir:
“Ümmetime zorluk vereceğimden korkmasaydım, her abdestle birlikte misvak kullanmalarını emrederdim.”
Albânî r.h bu hadisi Sahîhu’l-Câmi‘ (5317)’de sahih kabul etmiştir.
Abdestte Misvak Kullanma Vakti
Âlimler, misvağın abdeste hangi aşamada kullanılacağı konusunda ihtilaf etmişlerdir:
- Bazıları: abdest için besmeleden önce,
- Bazıları: mazmaza (ağız çalkalama) esnasında kullanılır demiştir.
İbn Nüceym r.h şöyle der:
“Misvağın vakti hakkında ihtilaf edilmiştir. en-Nihâye ve Fethu’l-Kadîr (Hanefî mezhebi kitapları)’de misvağın mazmaza sırasında olduğu belirtilmiştir. el-Bedâi‘ ve el-Muctebâ’da ise abdestten önce olduğu zikredilmiştir. Âlimlerin çoğunluğu birinci görüştedir ki bu daha evlâdır; çünkü temizlik bakımından daha mükemmeldir.” (el-Bahrü’r-Râik, 1/21)
Zerkeşî r.h şöyle demiştir:
“Misvak, bazı yerlerde özellikle kuvvetle müstehap olur; bunlardan biri namaza durulduğunda, diğeri de abdeste mazmaza yaparken kullanılmasıdır.” (Şerhu’z-Zerkeşî, 1/30)
Şirvânî r.h şöyle der:
“Müellifin (İbn Hacer el-Heytemî) ve bir grup âlimin tercih ettiği görüşe göre misvak besmeleden öncedir. Ancak tercih edilen görüş şudur: Misvak, elleri yıkadıktan sonra ve mazmazadan önce kullanılır.” (Hâşiyetü’ş-Şirvânî, 1/221 – özetle)
Tercih Edilen Görüş
Görünen o ki, bu meselede genişlik vardır. Çünkü Sünnet’te misvağın abdeste tam olarak hangi aşamada kullanılacağını açıkça belirleyen sahih bir nas yoktur.
Şeyh İbn Useymîn r.h şöyle demiştir:
“Misvak, abdestte mazmaza ile birlikte yapılır. Çünkü ağız temizliği mazmaza ile olur, misvak da ağzı temizlemek içindir. Nitekim Peygamber s.a.v şöyle buyurmuştur:
‘Misvak ağzı temizler, Rabbi razı eder.’
Dolayısıyla misvağın en faziletli yeri mazmaza esnasıdır.
Dilerse kişi abdesti bitirdikten sonra da kullanabilir, dilerse başlamadan önce; fakat en faziletlisi mazmaza ile birlikte olandır.” (eş-Şerhu’l-Muhtasar alâ Bulûği’l-Merâm, 2/44)
Ayrıca şöyle demiştir:
“Âlimler demiştir ki: Misvağın yeri mazmaza sırasıdır. Çünkü ağzın temizliği orada gerçekleşir. Eğer bu mümkün olmazsa, abdestten sonra da yapılabilir. Bu konuda genişlik vardır.” (Likâü’l-Bâbi’l-Meftûh, 133/31)
Şeyh Albânî r.h ifadelerinden ise, misvağın besmeleden önce kullanılması görüşünde olduğu anlaşılmaktadır. Şöyle der:
“Abdestin sıfatı şöyledir: Misvak, besmele, ellerin üç kere yıkanması (bunlar sünnettir), ardından mazmaza, istinşak ve istinsâr…” (es-Semerü’l-Mustatâb, s. 9)
Allah en doğrusunu bilir.