Balina, at, geyik veya tavuk gibi hayvanlarla kurban kesmek geçerli değildir. Çünkü kurbanın şartlarından biri, onun küçükbaş ve büyükbaş hayvanları cinsinden olmasıdır. Bu da deve, sığır ve koyun türlerinin tamamını kapsar. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurur:
“Her ümmet için, Allah’ın kendilerine rızık olarak verdiği hayvanlar üzerine O’nun adını ansınlar diye bir ibadet (kurban) belirledik.” (Hac 34)
Rasulullah sallallahu aleyhi vesellem’den ve sahabilerden, bu hayvanlar dışında kurban kestiklerine dair herhangi bir rivayet nakledilmemiştir.
(Bkz: Fethu’l-Kadîr 9/97)
Nevevî, el-Mecmû‘ (8/364–366)’da şöyle demiştir:
“Kurbanın geçerli olması için şart, onun “en‘âm” cinsinden olmasıdır. Bu da deve, sığır ve koyundur. Bu hüküm, develerin bütün türlerini, sığırların bütün türlerini ve koyunların—koyun ve keçi dahil—tüm çeşitlerini kapsar. Yaban sığırı, eşek ve benzeri hayvanlar kurban olarak geçerli olmaz; bu konuda ihtilaf yoktur. Erkek ve dişi olması arasında da fark yoktur; bunda da ihtilaf yoktur.
Geyik ile koyunun çiftleşmesinden doğan hayvan da kurban olarak geçerli değildir; çünkü en‘âm cinsinden değildir.”
(özetle)
Benzerini İbn Kudâme de el-Muğnî (368)’de zikretmiştir.
Muhammed b. Sâlih el-Useymîn, “Ahkâmü’l-Udhiyye ve’z-Zekât” adlı risalesinde şöyle demiştir:
“Kurban edilecek hayvanın cinsi sadece behîmetü’l-en‘âm olmalıdır. Çünkü Allah Teâlâ şöyle buyurur:
‘Her ümmet için, Allah’ın kendilerine rızık olarak verdiği en‘âm hayvanları üzerine O’nun adını ansınlar diye bir ibadet belirledik.’ (Hac 34)
Behîmetü’l-en‘âm; deve, sığır ve koyun (koyun ve keçi) demektir. İbn Kesîr bu görüşü kesin olarak ifade etmiş ve Hasan, Katâde ve başkalarının da bu şekilde söylediğini nakletmiştir. İbn Cerîr de bunun Araplar nezdinde böyle olduğunu belirtmiştir.
Peygamber şöyle buyurmuştur:
“Yaşını doldurmuş hayvandan başkasını kesmeyin. Ancak zorlanırsanız koyundan bir yaşını doldurmamış (cez‘a) kesebilirsiniz.” (Muslim 1963)
‘Müsinne’, deve, sığır ve koyundan ikinci yaşını doldurmuş olan ve üzeri demektir; bunu âlimler böyle açıklamıştır.
Ayrıca kurban, tıpkı hedy gibi bir ibadettir. Bu sebeple ancak Peygamber’den gelenle sınırlıdır. Rasulullah sallallahu aleyhi vesellem’in deve, sığır ve koyun dışında bir hayvanı kurban ettiğine dair bir rivayet yoktur.”
Allah en iyi bilendir.