روزه گرفتنِ سه روز از هر ماه مستحب است و بهتر آن است که در ایام البیض یعنی روزهای سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم باشد. روزه گرفتنِ سه روز از ماه شعبان برای شما اشکالی ندارد، حتی اگر برخی از آنها در نیمهٔ دوم ماه واقع شود؛ و بسیار روزه گرفتن در ماه شعبان بدون اشکال، بلکه از سنت است.
ترغیب به روزهٔ ایام بیض (روزهای سفید) و ماه شعبان
سوال 49867
الحمدلله، من به روزهٔ ایام بیض (روزهای سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم) در هر ماه عادت کردهام، اما این ماه روزه نگرفتم و هنگامی که خواستم روزه بگیرم، به من گفته شد که این کار جایز نیست و بدعت است؛ (من روز دوشنبه اول ماه را روزه گرفتم، سپس چهارشنبه ۱۹ شعبان را روزه گرفتم و انشاءالله فردا پنجشنبه را نیز روزه خواهم گرفت و به این ترتیب ۳ روز روزه گرفتهام) حکم این کار چیست؟ و حکمِ بسیار روزه گرفتن در ماه شعبان چیست؟
خلاصهی پاسخ
موضوعات مرتبط
متن پاسخ
نمایش محتوا
تحریم سخن گفتن دربارهٔ الله بدون علم
الله تعالی سخن گفتن دربارهٔ خود بدون علم را حرام کرده و آن را در کنار شرک و گناهان کبیره قرار داده است؛ چنانکه میفرماید: قُلْ إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَما بَطَنَ وَالْإِثْمَ وَالْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَأَنْ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطاناً وَأَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ [اعراف: ۳۳] (بگو: پروردگارم تنها زشتکاریها را - خواه آشکار باشد و خواه پنهان - و گناه و سرکشیِ بهناحق را حرام کرده است، و نیز اینکه چیزی را شریک الله سازید که دلیلی بر [حقانیت] آن نازل نکرده است، و اینکه دربارهٔ الله چیزهایی بگویید که نمیدانید).
و از جمله سخن گفتن دربارهٔ الله بدون علم، همان چیزی است که در سؤال آمده؛ یعنی سخن برخی افراد مبنی بر بدعت بودن روزه گرفتنِ سه روز از ماه شعبان به کیفیتی که در سؤال ذکر شده است.
فضیلت روزهٔ ایام البیض
روزه گرفتنِ سه روز از هر ماه مستحب است و بهتر آن است که در ایام البیض (روزهای سفید) یعنی روزهای سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم باشد.
از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که فرمود: «خلیلم [رسول الله ﷺ] مرا به سه چیز سفارش کرد که تا زمان مرگ آنها را رها نمیکنم: روزهٔ سه روز از هر ماه، نماز ضُحیٰ، و اینکه پیش از خواب، نماز وتر را بخوانم». به روایت بخاری (۱۱۲۴) و مسلم (۷۲۱).
و از عبدالله بن عمرو بن عاص رضی الله عنهما روایت است که فرمود: رسول الله ﷺ به من فرمودند: «برای تو همین بس که در هر ماه سه روز را روزه بگیری؛ زیرا برای تو در برابر هر کار نیکی، ده برابرِ آن پاداش است و این [در ارزش و ثواب] همانند روزهٔ تمام سال است». به روایت بخاری (۱۸۷۴) و مسلم (۱۱۵۹).
و از ابوذر روایت است که فرمود: رسول الله ﷺ به من فرمودند: «هرگاه خواستی چیزی از ماه را روزه بگیری، روزهای سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم را روزه بگیر». به روایت ترمذی (۷۶۱) و نسائی (۲۴۲۴)، و ترمذی این حدیث را حسن دانسته و آلبانی در «إرواء الغليل» (۹۴۷) با او موافقت کرده است.
از شیخ محمد بن صالح العثیمین رحمه الله تعالی پرسیده شد:
در حدیث آمده است که پیامبر ﷺ ابوهریره رضی الله عنه را به روزهٔ سه روز از هر ماه سفارش کردند؛ پس چه زمانی باید این روزها را روزه گرفت؟ و آیا باید پشت سر هم باشند؟
ایشان چنین پاسخ دادند:
«روزه گرفتنِ این سه روز به صورت پشت سر هم یا متفرق جایز است، و نیز جایز است که در آغاز ماه، یا اواسط، یا اواخر آن باشد؛ و الحمدلله در این زمینه گشایش وجود دارد، زیرا رسول الله ﷺ زمان خاصی را تعیین نکردهاند. و از عائشه رضی الله عنها سؤال شد: آیا رسول الله ﷺ از هر ماه سه روز را روزه میگرفتند؟ فرمود: «آری»، پس به او گفته شد: از کجای ماه روزه میگرفتند؟ ایشان فرمود: «برایشان فرقی نمیکرد که از کجای ماه روزه بگیرند» به روایت مسلم (۱۱۶۰)؛ اما روزهای سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم بهتر است، زیرا این روزها همان ایام البیض هستند». «مجموع فتاوى الشيخ ابن عثيمين» (۲۰ / پاسخ سؤال شمارهٔ ۳۷۶).
روزهٔ مستحب در نیمهٔ دوم شعبان
شاید کسی که خواسته شما را از روزه گرفتنِ این روزها در این ماه (شعبان) منع کند، به این دلیل چنین گفته که دانسته پیامبر ﷺ از روزه گرفتن پس از نیمهٔ شعبان نهی فرمودهاند.
پیش از این در پاسخ به سؤالی با عنوان «آیا روزهٔ قضا بعد از نیمهٔ شعبان جایز است؟» گذشت که این نهی تنها در حق کسی است که روزه را در نیمهٔ دوم شعبان آغاز کند و عادت به روزه گرفتن نداشته باشد. (یعنی روزهاش مربوط به عادتی پیشین برای روزه گرفتن سه روز در ماه یا روزهای دوشنبه و پنجشبه و غیره نباشد).
اما کسی که روزه را در نیمهٔ اول آغاز کرده و سپس در نیمهٔ دوم به روزهداری خود ادامه دهد، یا اینکه عادتی به روزه گرفتن داشته باشد، روزه گرفتنش در نیمهٔ دوم شعبان اشکالی ندارد؛ مانند کسی که به روزهٔ سه روز از هر ماه یا روزهٔ روزهای دوشنبه و پنجشنبه عادت دارد.
بر این اساس، روزه گرفتنِ سه روز از ماه شعبان برای شما اشکالی ندارد، حتی اگر برخی از آنها در نیمهٔ دوم ماه واقع شود.
بسیار روزه گرفتن در ماه شعبان
و بسیار روزه گرفتن در ماه شعبان بدون اشکال، بلکه از سنت است؛ زیرا پیامبر ﷺ در این ماه بسیار روزه میگرفتند.
از عائشه رضی الله عنها روایت است که فرمود: «رسول الله ﷺ چنان روزه میگرفتند که میگفتیم دیگر افطار نمیکنند [و روزه را رها نمیسازند]، و چنان افطار میکردند که میگفتیم دیگر روزه نمیگیرند؛ و من رسول الله ﷺ را ندیدم که هیچ ماهی را به طور کامل روزه بگیرند جز ماه رمضان، و ایشان را ندیدم که در هیچ ماهی بیش از شعبان روزه بگیرند». به روایت بخاری (۱۸۶۸) و مسلم (۱۱۵۶).
و از ابوسَلَمه روایت است که عائشه رضی الله عنها به او چنین فرمود که: «پیامبر ﷺ در هیچ ماهی بیشتر از شعبان روزه نمیگرفتند؛ زیرا ایشان تقریباً تمام شعبان را روزه میگرفتند و میفرمودند: از اعمال [مستحب] به اندازهٔ توانتان بردارید، زیرا الله خسته [و ملول] نمیشود تا زمانی که شما خسته شوید؛ و محبوبترین نماز نزد پیامبر ﷺ نمازی بود که بر آن مداومت شود، هرچند اندک باشد، و ایشان هرگاه نمازی را میخواندند، بر آن مداومت میکردند». به روایت بخاری (۱۸۶۹) و مسلم (۷۸۲).
والله اعلم.
روزهی نافله (مستحب)
منبع:
سایت اسلام سوال و جواب
